GÓP PHẦN XÂY DỰNG BỘ MÔN NỘI TIẾT

Bản thân tôi đã cùng vớí tập thể Cán bộ bộ môn Nội tiết, từng bước xây dựng và phát triển Bộ môn Nội tiết học thành một trong những bộ môn vững mạnh của Trường ĐHYD-TP.HCM.

Bộ môn Nội tiết học ngày nay có thể đảm nhiệm giảng dạy cho tất cả các đối tượng đại học (Y4, Y5), sau đại học (Nội trú, CK1, CK2, Cao học, Tiến sỹ).

Cho đến hiện nay Trường ĐHYD-TP.HCM là trường duy nhất trong cả nước có bộ môn Nội tiết học.

Là người đầu tiên trong bộ môn đề xuất chủ trương nhận giảng dạy cho các đối tượng sau đại học về Nội tiết học và cũng đã tự mình tham gia tích cực chủ trương đó. Bản thân đã hướng dẫn 8 Tiến sỹ Y học đã bảo vệ thành công cấp Nhà nước (Nguyễn thị Thịnh, Nguyễn Thế Thành, Nguyễn Thy Khuê, Nguyễn thị Bích Đào, N.T.Linh, V.K.Phụng, Phan Huy Anh Vũ, Lê văn Quang) ; ngoài ra đã cùng với Bộ môn đào tạo nhiều khoá Cao học, CK1, CK2, Sơ bộ chuyên khoa nội tiết.

Công tác quản lý :

- Bộ môn Nội tiết : bản thân đã góp nhiều công sức với bộ môn trong việc kiện toàn và nâng cao chất lượng khung cán bộ giảng của bộ môn Nội tiết, từ lúc chỉ có cán bộ giảng không có chức danh, nay đã có 1 PGS.TS (Chủ nhiệm bộ môn), 4 Thạc sỹ (trong đó có 2 người là PCN bộ môn), 3 BS tốt nghiệp nội trú ; 5 cán bộ giảng đã được đi tu nghiệp chuyên ngành nội tiết, đái tháo đường (2 tại Pháp, 3 tại Singapore) . 2 NCS đang làm luận án TS Y học. Bộ môn đã có đày đủ giáo trình cho các đối tượng đến học.

- Ngành Nội tiết : đã cùng với bộ môn Nội tiết xây dựng ngành nội tiết ngày càng có hoạt động rộng và vững mạnh nhờ mở được các lớp CK1,CK2, đề xuất các đề tài luận án TS thuộc nội tiết học. Ngày nay hầu như hầu hết các tỉnh phía Nam đều có BSCK1 nội tiết học, TP.HCM có một số BV có BSCK2 nội tiết học hoặc TS Y học đã bảo vệ luận án tốt nghiệp về nội tiết học. Ngành đã xuất bản được 1 phụ trương của Tạp Chí Y Học TP.HCM chuyên về Nội tiết học xuất bản 3-4 số/năm.

Hội Đái tháo đường-Nội tiết TP.HCM : bản thân đã cùng với một số đồng nghiệp thành lập Hội từ 1992 , đến nay đã là nhiệm kỳ thứ 3. Hội có hội viên ở TP.HCM, các tỉnh miền Đông và miền Tây Nam bộ, thực chất là một hội chuyên môn cho toàn bộ các tỉnh phía Nam. Hội thường xuyên tổ chức các sinh hoạt khoa học đều đặn 3-4 kỳ/năm (mỗi kỳ có 300-400 người dự) để cùng nhau học tập, trao đổi kinh nghiệm về nội tiết học cũng như về đái tháo đường học. Trong các sinh hoạt chuyên môn ngoài các báo cáo viên trong nước Hội cũng đã mời các GS có uy tín từ Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Singapore đến trình bày các công trình nghiên cứu của họ, hoặc cập nhật những kiến thức mới nhất cho các hội viên của Hội. Nhờ những sinh hoạt chuyên môn như vậy rất nhiều hội viên đã nâng cao được trình độ hiểu biết của mình về nội tiết và đái tháo đường. Hội đã 2 lần tổ chức hội nghị mở rộng (trong đó 1 lần phối hợp với Hội Nội tiết-Đái tháo đường Việt Nam) trong đó có nhiều báo cáo viên nước ngoài nên hội nghị có dáng dấp của một Hội nghị Vùng làm tiền đề cho việc tổ chức hội nghị khu vực ASEAN sau này. Hội đã được lãnh đạo Hội Y Dược học TP.HCM đánh giá là một trong các hội chuyên khoa mạnh nhất của Hội Y Dược TP.HCM do có đông hội viên, hoạt động chuyên môn đều đặn với chất lượng chuyên môn cao và số người tham dự đông đảo.

Bên cạnh Hội Đái tháo đường-Nội tiết TP.HCM dành riêng cho cán bộ chuyên môn, bản thân đã thúc đẩy việc thành lập một Câu Lạc Bộ bệnh nhân đái tháo đường để giúp đỡ bệnh nhân đái tháo đường trong việc điều trị và tự quản lý bệnh của mình. Bản thân thường xuyên góp ý kiến cho chương trình phổ biến khoa học tại CLB. Qua các sinh hoạt CLB bệnh nhân tổ chức 3-4 kỳ/năm, CLB đã cung cấp cho bệnh nhân những kiến thức thông thường và những điều cần biết trong việc chữa bệnh, đề phòng các biến chứng, nâng cao chất lượng cuộc sống của họ. Sinh hoạt CLB bệnh nhân mỗi kỳ họp đều có 300-400 bệnh nhân từ các tỉnh lân cận và từ các quận huyện của TP.HCM tham dự để nghe các bài phổ biến khoa học về đái tháo đường và giao lưu với các báo cáo viên. Ý kiến đông đảo bệnh nhân tới dự rất hoan nghênh các hoạt động của CLB và cho rằng sự ra đời của CLB là rất có ích cho người bệnh đái tháo đường.

Biên soạn sách giáo khoa và tài liệu tham khảo đại học và sau đại học :

Mai Thế Trạch

- Nội tiết học tập 1. Nhà xuất bản Y học chi nhánh TP.HCM, 1992

- Bệnh nội tiết là gì ? Nhà xuất bản Y học chi nhánh TP.HCM, 1992(xuất bản lần I)

- Bệnh nội tiết là gì ? Nhà xuất bản Tổng hợp Đồng Nai, 2006 (xuất bản lần II )

- Những mối liên hệ nguy hiểm (tài liệu tương kỵ thuốc nội tiết; dùng cho thực hành lâm sàng Y5). Lưu hành nội bộ

- Nội tiết lâm sàng (tài liệu thực tập lâm sàng Y5). Lưu hành nội bộ

Viết chung

- Mai Thế Trạch, Trần Ngọc Ân. “Biểu hiện khớp của các bệnh nội tiết” trong sách Bệnh khớp, 1981

- Mai Thế Trạch, Trần Thái Bình. Bệnh bướu cổ. Khoa Y Đại học Cần Thơ & Sở Y tế Hậu Giang, 1988

- Mai Thế Trạch và ctv . Từ điển thực hành đái tháo đường. Nhà xuất bản Y học chi nhánh TP.HCM, 1995

- Mai Thế Trạch và ctv. Nội tiết học. Nhà xuất bản Đà nẵng, 1997

- Mai Thế Trạch, Nguyễn Thy Khuê. Nội tiết học đại cương.

nhà xuất bản TP.HCM, 1999 (lần I)

nhà xuất bản Y học chi nhánh TP.HCM, 2003

Phần tham gia giảng dạy :

Bắt đầu tham gia giảng dạy từ năm 1960 theo sự phân công của bộ môn.

• Đại học : các lớp Y2, Y3, Y4

• Sau đại học : CKI, CKII, Thạc sĩ, Nghiên cứu sinh

Bản thân đã cùng với tập thể Cán bộ bộ môn Nội tiết, từng bước xây dựng và phát triển Bộ môn Nội tiết học thành một trong những bộ môn vững mạnh của Trường ĐHYD-TP.HCM. Bộ môn Nội tiết học ngày nay có thể đảm nhiệm giảng dạy cho tất cả các đối tượng đại học (Y4, Y5), sau đại học (Nội trú, CK1, CK2, Cao học, Tiến sỹ).

Cho đến hiện nay Trường ĐHYD-TP.HCM là trường duy nhất trong cả nước có bộ môn Nội tiết học.

Là người đầu tiên trong bộ môn đề xuất chủ trương nhận giảng dạy cho các đối tượng sau đại học về Nội tiết học và cũng đã tự mình tham gia tích cực chủ trương đó. Bản thân đã hướng dẫn 8 Tiến sỹ Y học đã bảo vệ thành công cấp Nhà nước (Nguyễn thị Thịnh, Nguyễn Thế Thành, Nguyễn Thy Khuê, Nguyễn thị Bích Đào, N.T.Linh, V.K.Phụng, Phan Huy Anh Vũ, Lê văn Quang) ; ngoài ra đã cùng với Bộ môn đào tạo nhiều khoá Cao học, CK1, CK2, Sơ bộ chuyên khoa nội tiết.

Khám chữa bệnh :

chủ yếu tại Khoa Nội tiết BV.ĐHYD-TP.HCM. Được tín nhiệm của bệnh nhân và các đồng nghiệp ở các tỉnh phía Nam, mỗi tuần bản thân khám bệnh cho trên 100 bệnh nhân đái tháo đường, các bệnh nội tiết khác. Chủ yếu bệnh nhân đến từ các tỉnh đồng bằng sông Cửu long, miền Đông Nam bộ, Kampuchia ; cá biệt có một số ít bệnh nhân đến từ Hà Nội, Việt kiều từ Mỹ hoặc các nơi khác. Ngoài các bệnh nhân của phòng khám nội tiết còn hội chẩn với các đồng nghiệp thuộc Ban Bảo vệ sức khoẻ TP.HCM hoặc các tỉnh bạn khi có những trường hợp bệnh nội tiết khó.

Công tác quản lý :

- Bộ môn Nội tiết : bản thân đã góp nhiều công sức với bộ môn trong việc kiện toàn và nâng cao chất lượng khung cán bộ giảng của bộ môn Nội tiết, từ lúc chỉ có cán bộ giảng không có chức danh, nay đã có 1 PGS.TS (Chủ nhiệm bộ môn), 4 Thạc sỹ (trong đó có 2 người là PCN bộ môn), 3 BS tốt nghiệp nội trú ; 5 cán bộ giảng đã được đi tu nghiệp chuyên ngành nội tiết, đái tháo đường (2 tại Pháp, 3 tại Singapore) . 2 NCS đang làm luận án TS Y học. Bộ môn đã có đày đủ giáo trình cho các đối tượng đến học.

- Ngành Nội tiết : đã cùng với bộ môn Nội tiết xây dựng ngành nội tiết ngày càng có hoạt động rộng và vững mạnh nhờ mở được các lớp CK1,CK2, đề xuất các đề tài luận án TS thuộc nội tiết học. Ngày nay hầu như hầu hết các tỉnh phía Nam đều có BSCK1 nội tiết học, TP.HCM có một số BV có BSCK2 nội tiết học hoặc TS Y học đã bảo vệ luận án tốt nghiệp về nội tiết học. Ngành đã xuất bản được 1 phụ trương của Tạp Chí Y Học TP.HCM chuyên về Nội tiết học xuất bản 3-4 số/năm.

Hội Đái tháo đường-Nội tiết TP.HCM : bản thân đã cùng với một số đồng nghiệp thành lập Hội từ 1992 , đến nay đã là nhiệm kỳ thứ 3. Hội có hội viên ở TP.HCM, các tỉnh miền Đông và miền Tây Nam bộ, thực chất là một hội chuyên môn cho toàn bộ các tỉnh phía Nam. Hội thường xuyên tổ chức các sinh hoạt khoa học đều đặn 3-4 kỳ/năm (mỗi kỳ có 300-400 người dự) để cùng nhau học tập, trao đổi kinh nghiệm về nội tiết học cũng như về đái tháo đường học. Trong các sinh hoạt chuyên môn ngoài các báo cáo viên trong nước Hội cũng đã mời các GS có uy tín từ Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Singapore đến trình bày các công trình nghiên cứu của họ, hoặc cập nhật những kiến thức mới nhất cho các hội viên của Hội. Nhờ những sinh hoạt chuyên môn như vậy rất nhiều hội viên đã nâng cao được trình độ hiểu biết của mình về nội tiết và đái tháo đường. Hội đã 2 lần tổ chức hội nghị mở rộng (trong đó 1 lần phối hợp với Hội Nội tiết-Đái tháo đường Việt Nam) trong đó có nhiều báo cáo viên nước ngoài nên hội nghị có dáng dấp của một Hội nghị Vùng làm tiền đề cho việc tổ chức hội nghị khu vực ASEAN sau này. Hội đã được lãnh đạo Hội Y Dược học TP.HCM đánh giá là một trong các hội chuyên khoa mạnh nhất của Hội Y Dược TP.HCM do có đông hội viên, hoạt động chuyên môn đều đặn với chất lượng chuyên môn cao và số người tham dự đông đảo.

Bên cạnh Hội Đái tháo đường-Nội tiết TP.HCM dành riêng cho cán bộ chuyên môn, bản thân đã thúc đẩy việc thành lập một Câu Lạc Bộ bệnh nhân đái tháo đường để giúp đỡ bệnh nhân đái tháo đường trong việc điều trị và tự quản lý bệnh của mình. Bản thân thường xuyên góp ý kiến cho chương trình phổ biến khoa học tại CLB. Qua các sinh hoạt CLB bệnh nhân tổ chức 3-4 kỳ/năm, CLB đã cung cấp cho bệnh nhân những kiến thức thông thường và những điều cần biết trong việc chữa bệnh, đề phòng các biến chứng, nâng cao chất lượng cuộc sống của họ. Sinh hoạt CLB bệnh nhân mỗi kỳ họp đều có 300-400 bệnh nhân từ các tỉnh lân cận và từ các quận huyện của TP.HCM tham dự để nghe các bài phổ biến khoa học về đái tháo đường và giao lưu với các báo cáo viên. Ý kiến đông đảo bệnh nhân tới dự rất hoan nghênh các hoạt động của CLB và cho rằng sự ra đời của CLB là rất có ích cho người bệnh đái tháo đường.

MAI THẾ TRẠCH (2018)

ăn phở lại nhớ quê hương (Kỳ 2)

Nhớ MAI THẾ NGUYÊN (Oslo)
đã đi xa 2017    

Sau khi qua Na-uy định cư năm 1965 tôi đã mò mẫm kiếm ra cách nấu phở riêng của mình. Gia đình tôi có truyền thống đón tiếp nhiều bạn bè năm châu bốn biển về nhà ở khi họ sang đây công tác. Nhiều đời Đại sứ và cán bộ ta, một số nhạc sỹ Cuba, Đại sứ Lào cùng phu nhân, cán bộ Campuchia, bạn bè Na-uy v.v ai cũng được giới thiệu ăn phở, món quà căn bản nhất của những món ăn Việt nam. Cách ăn phở của mọi người rất phong phú. Người Châu Âu khi thấy phải ăn súp bằng đũa lúc đầu rất hoang mang. Anh bạn Cuba thì nhộn lắm, mỗi tay cầm một chiếc đũa bới bới tứ tung như kiểu đánh trống quen thuộc của anh, làm mọi người cười sặc mũi. Ông bà Đại sứ Lào thì lại xin thêm vài thìa đường để ăn theo cách của họ. Đặc biệt là ai nấy, từ trẻ em đến người lớn, đã dính vào phở đều mê nó cả. Tôi đã phổ biến cách nấu phở cho nhiều người. Có nhiều gia đình Na-uy ít nhất một tháng đòi ăn phở dăm lần!

Nhưng ngon và hợp khẩu vị đến mấy cũng chỉ là một mặt mà thôi. Chủ yếu còn là môi trường ăn phở nữa. Có nhiều nơi tuy thịt ngon hơn, tươi hơn nhưng theo tôi ăn phở không chỗ nào ngon bằng chính tại Hà nội.

Bên Tây, bên Tàu khi bạn vào tiệm phở bạn không được ngồi cạnh ông hàng nấu phở, không được chọn miếng thịt mình thèm, không được thấy ông ta thái thịt, không ngửi thấy mùi thơm của thùng nước xuýt...  Ngoài ra ít hàng có bánh phở tươi. Nói chung mất nửa vui của chuyến ăn phở.

Tôi nhớ thời thơ ấu có ông cậu rất sành ăn. Nơi nào có món gì hay hay đều biết cả. Nhưng đặc biệt cậu hay dẫn tôi đi ăn phở. Vừa trên xích lô xuống mùi thơm phưng phức của Phở Cầu gỗ đã đón mình. Sáng sớm hiu hiu còn lạnh nhưng nhìn khói phở nghi ngút thấy ấm cả lòng lên. Cậu tôi là khách quen nên ông chủ giữ riêng cho chỗ cạnh quầy phở của ông. Tôi còn bé, cậu tôi đặt tôi đứng lên ghế để nhòm xem ông hàng phở làm gì. Ông thoăn thoắt thái bánh phở và thịt. Tôi thật lo cho ông đứt tay. Lửa cháy bừng bừng, kêu lách tách. Nồi nước dùng sôi sùng sục. Ông nhanh nhẹn dúng bánh phở, sóc sóc vài lần cho ráo nước rồi đổ vào bát. Thêm vào thịt - nào mỡ gầu, nào sụn, nào gân - hành hoa, vài cọng mùi, rồi múc nước dùng tuới lên. Rắc rắc tí hạt tiêu trong ống tre ra rồi gọi ới lên: ”Bát 5 đồng của ông M. đây”. Tôi say mê đứng xem. Đặc biệt ông có một món cậu tôi thường dùng mà cho tới nay tôi chưa quên, và cũng chưa bao giờ đựơc ăn lại ở đâu cả. Đó là thịt đuôi bò gỡ ra, cuốn vào bánh phở tươi cùng với mấy cọng mùi và chấm nước mắm tương ớt. Chết thật, sao đơn sơ mà lại ngon đến thế! Một đặc điểm khác của Hà nội cũ là gánh phở rong. Nó gần gụi và thân mật vô cùng.

    Hồi chiến tranh chống Pháp có ông anh họ tôi đột xuất mở gánh phở gần Cầu Long Biên. Cả nhà hí hửng đến ăn mở hàng. Thú nhất là bọn nhoắt chúng tôi, được anh cho đứng thu tiền. Nhưng phở không phải nghề của anh. Nước nhạt tèo, bánh thái miếng to miếng nhỏ, thịt miếng mỏng miếng dày. Chẳng ra đâu vào đâu, hoàn toàn thất bại. Mãi sau này anh mới cho biết là anh được phái đi chủ yếu để làm tình báo cho Việt Minh. Ai có ngờ đâu là phở cũng được sử dụng làm một vũ khí cách mạng. Đặc biệt Việt nam!

    Thời chiến tranh chống Mỹ một vài lần về công tác ở Hà nội tôi mò đi ăn phở. Lúc đó vẫn còn bông phiếu đủ kiểu. Thiếu thốn mọi thứ. Thịt bò không có, chỉ có phở gà. Ngồi dưới tấm vải bạt che đầu, móc trên mấy mảnh tường đổ nát trong một ngõ nhỏ, cầm bát phở đơn giản hoá tối đa nhưng tôi vẫn hết sức xúc động. Thương đồng bào gian khổ biết bao nhưng vẫn anh dũng, bất khuất. Khách quan ra mà nói thì phở đó kém lắm. Nhưng trong hoàn cảnh và môi trường đó tôi lại thấy vinh dự và thú vị biết mấy. Phở đâm ra ngon.

     Những năm gần đây tôi có dịp dẫn nhiều đoàn bạn bè châu Âu đi thăm quan Việt nam. Ở khách sạn bạn đựơc chọn giữa món ăn điểm tâm Tây (bánh mỳ, bơ, pho-mát, mứt...) và phở. Lúc đầu đa số chọn ăn đồ Tây. Nhưng chỉ vài bữa sau những người ”nếm nhầm phải phở” đã thuyết phục các bạn khác. Rút cục không ai chịu ăn bánh mì buổi sáng nữa. Khi ra Hà nội tôi lại tấn công thêm một bước nữa: đưa bạn đi ăn phở vỉa hè. Ngồi trong căn nhà mái tôn lụp sụp cạnh đường tàu hoả chạy ngang qua Kim Liên, mấy ông Tây bà Đầm chuẩn bị thưởng thức món quà nổi tiếng này. Lúc đầu thấy vệ sinh “không hợp tiêu chuẩn”, bạn cũng hơi lo. Người lấy giấy lau đi lau lại đôi đũa, chiếc thìa, người đòi phải rửa lại cái cốc v.v. ăn xong bạn khen lấy khen để, quên cả cái nhà lụp sụp, bát đũa thiếu vệ sinh. Ngược lại ngày nào cũng đến ăn. Vừa ngon lại vừa rẻ.

Như các bạn đã thấy, Phở đã chiếm được trái tim của nhiều người trên thế giới. Chẳng phải tuyên truyền mà vẫn dễ nuốt.

Non có thể tan, nuớc có thể cạn nhưng phở ta vẫn luôn luôn tồn tại. Đâu có người Việt nam là sẽ có phở. Vì đó là món quà căn bản nhất của Việt nam!

Oslo, 1998

Mai Trạch và gia đình: Bóng đá Anh,một năm nhìn lại

Mai Trạch và gia đình: Bóng đá Anh,một năm nhìn lại: Ngô thị Giáng Uyên   Liverpool xuất thần ở Champions League Tôi đến sân vận động Anifeld trước trận Liverpool gặp Monaco ở...

ăn phở lại nhớ quê hương (kỳ 1)

Ăn phở lại nhớ quê hương

28 Tháng 12 2014 lúc 15:15

Cô bé phục vụ bưng ra những bát phở nóng hổi, bốc khói thơm nghi ngút. Đây là phở nấu theo kiểu miền Nam. Nào là giá, nào là rau thơm đầy một đĩa. Chanh ớt đủ cả. Tuy xa xôi nhưng cũng vẫn có mùi vị quê hương. Ngồi trước món ăn thuần tuý bình dân nhất của Việt nam tôi lại nhớ đến ”quá trình ăn phở” của mình từ tuổi thơ ấu đến nay.

Trong hơn 40 năm sống ở nước ngoài tôi có dịp đi thăm nhiều nước Á Âu. Được ăn đủ kiểu phở. Nói chung những món ăn có nước xuýt, bánh phở hay mì với thịt là món ăn tiêu biểu nhất của một số nước Châu á. Hủ tíu Nam vang có sá xíu, tim gan và con tôm đỏ xắt đôi, đuôi cong nguợc lại.

    Ở Tokyo từ ga tầu điện ngầm lên mặt đất có khi rất nhiều tầng. Không gian này có các hiệu bán hàng, khách sạn cho người say rượu ngủ, nhà hát, nhà tắm v.v. Dĩ nhiên hàng phở ”Sôba” thì vô kể. Ngày đêm lúc nào cũng đông khách, ăn nói ồn ào vui vẻ. Đây cũng là một món bình dân, khác với nhiều món của Nhật mà phải im lặng ăn mới thưởng thức cho được đúng mức. Lên trên mặt đường có khi bạn trông thấy một vài chàng thanh niên, một tay cầm ghi-đông, tay kia giơ cao khỏi đầu một cái khay, lách xe đạp ngoặt nghẹo giữa một biển xe ô-tô. Chính những chàng này đương đi giao phở cho khách mua phở bằng điện thoại. Họ giỏi không thua kém gì những diễn viên một rạp xiếc! Nhật bản đã đưa món phở Sôba của mình lên thành một nghệ thuật. Họ đã xây dựng cả một phim truyện khôi hài về một hàng phở Sôba. Cách nấu thì dĩ nhiên bạn phải học kỹ bí hiểm nhà nghề. Nhưng ngay cả cách ăn nữa cũng có ”chuyên gia” dạy. Khi nhận bát phở nóng hổi trang trí theo đúng quy luật, thật đẹp mắt, bạn chớ nên chộp ngay lấy mà ăn xì xụp một hơi cho hết. Ấy chết ! ấy chết ! không được. Trước hết bạn phải nhẹ nhàng quay cái bát quanh quanh, ngắm ngía nó, trong khi bạn hít mùi thơm của hơi phở. Rồi từ từ bạn gắp miếng thịt đầu tiên, ngậm trong mồm, húp một chút nước dùng ăn cùng với thịt để xem có êm giọng không. Nhớ để dành một ít nước xuýt để kết thúc bằng cách rít rẹt rẹt, rồi thở ào ra một hơi. Phở đã ngon thì không cần gia thêm gì hết.

    Bên Paris người Á Đông không ít. Cuồi những năm 50, lúc đó tôi còn là sinh viên. Ăn hôm đói hôm no. Ngày nào có tiền anh em chúng tôi rủ nhau đi ăn ”mì dơ” ở một tiệm Tàu. Chẳng hiểu tại sao lại đặt cho nó cái tên quái gở này? Cũng có thể vì một tô mì to như một ”chậu rửa đít trẻ con”, trên rắc một nhúm thịt lợn băm rang xì dầu. Đấy chỉ có thế thôi. Thế mà anh em chúng tôi thằng nào cũng tranh thủ nuốt hai ba bát cho căng bụng. Nhỡ ngày mai lại chẳng có miếng gì thì sao!

Dần dần Việt kiều tổ chức nhiều quán ăn cho đồng bào, chủ yếu cho sinh viên. Tôi đã may mắn được Cụ Thi dạy cho cách nấu phở. Cụ Thi là một công nhân  được Pháp đưa qua ”phục vụ Mẫu Quốc” từ hồi cát-toóc-đít-zuýt. Đã có hồi cụ theo phục vụ cho Bác Hồ lúc Bác làm việc tại Paris. Cụ Thi mở hiệu ăn ngay trong phòng khách nhà ở của mình, tại Khu La Tinh. Gọi là ”hiệu ăn” thì thật ra quá đáng. Vỏn vẹn chỉ 2 cái bàn nhỏ, 5-6 người là chật rồi. Toàn là khách quen, người này giới thiệu với người kia thôi. Món ăn của cụ rất dân gian, đặc mùi đồng quê đất nước. Nhưng bao giờ món phở của cụ cũng đắt hàng vô cùng. Một hôm cụ dạy tôi một mánh khoé nghề: ”Muốn cho nước phở thật trong thì chú phải làm như thế này. Cho xương thịt đun sôi chỉ 3 phút thôi, chưa kịp nhả chất ngọt ra. Mang đổ nước đi, rửa cho sạch rồi đổ nước vào đun trong thời gian cố định. Tôi cam đoan sẽ trong như nước Suối Yến chùa Hương”.  Dĩ nhiên bí hiểm nhà nghề của cụ còn nhiều miếng nữa cơ, nhưng Cụ Thị nói đúng.

CÁO PHÓ Gia đình thương tiếc báo tin Bà Phạm Thị Nga (1932 - 2017) là vợ, chị, mẹ, bà, bà cố của chúng tôi đã từ trần hồi 14h15 ngày 17/6/2017 hưởng thọ 86 tuổi.

Bà Phạm Thị Nga là họa sỹ, cựu CBCNV Trường Đại học Y Khoa Hà Nội từ năm 1960, về hưu tháng 01/1984 sau 24 năm công tác. Trong thời gian công tác tích cực đã 10 lần đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở và Huân chương Kháng chiến hạng Nhì (1984)

Là họa sỹ tốt nghiệp trường Mỹ thuật VN (1960), là hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam Trung ương từ 1969, Hội Mỹ thuật TP.HCM sau này : ngành Hội họa.

Đã được khen thưởng : giải khuyến khích triển lãm Mỹ thuật toàn quốc năm 1960.

Hội Liên hiệp các hội Văn học nghệ thuật Việt Nam đã tặng kỷ niêm chương : Vì sự nghiệp phát triển văn học nghệ thuật

Thay mặt kính báo :

Chồng Mai Thế Trạch

Trưởng nam Mai Tuấn Anh

Các con gái Mai Ngọc Hương, Mai Anh Thơ, Mai Ngọc Liên

Các anh chị em ruột và gia đình

Các con dâu, rể, các cháu nội, ngoại , các chắt.

Địa điểm tang lễ : Chùa Long Hoa, 44 Trần Minh Quyền, phường 11, quận 10 TP.HCM

Thời gian viếng : 9h ngày 19/6/2017 (Thứ 2)

Lễ Động quan: 9h ngày 22/6/2017 (Thứ năm)

Hỏa táng tại Bình Hưng Hòa

Trong lúc tang gia bối rối, gia đình xin được lượng thứ

Lòng mẹ

Nguyễn Bính

Gái lớn ai không phải lấy chồng 

Can gì mà khóc, nín đi không! 

Nín đi, mặc áo ra chào họ 

Rõ quí con tôi! Các chị trông! 

Ương ương dở dở quá đi thôi! 

Cô có còn thương đến chúng tôi 

Thì đứng lên nào! Lau nước mắt 

Mình cô làm khổ mấy mươi người 

Này áo đồng lầm, quần lĩnh tía 

Này gương, này lược, này hoa tai 

Muốn gì tôi sắm cho cô đủ 

Nào đã thua ai đã kém ai? 

Ruộng tôi cày cấy, dâu tôi hái 

Nuôi dạy em cô tôi đảm đương 

Nhà cửa tôi coi, nợ tôi giả 

Tôi còn mạnh chán! Khiến cô thương! 

Ðưa con ra đến cửa buồng thôi 

Mẹ phải xa con, khổ mấy mươi! 

Con ạ! đêm nay mình mẹ khóc 

Ðêm đêm mình mẹ lại đưa thoi

1936 

Năm Gà Nói Chuyện Kà Kê

MAI THẾ ĐỨC (Paris)

Năm Gà Nói Chuyện Kà Kê

Trong thập niên 1960-70 , tôi ở ngọai ô vùng bắc Ba Lê.

 Như mọi người biết :chỗ này không phải là nơi trú ngụ sang trọng , giầu có như quận 16 , 8 .. .

Ở dây ồn ào tiếng máy bay suốt ngày , các họat động , náo nhiệt : của những xưởng máy...

1)Tôi nhớ , gần nhà  co’ người hàng xóm nuôi một con gà ,làm sao mà nghe tiếng nó gáy suốt ngày : Sáng ra , gà gáy thì hiển nhiên . Trưa nó  gáy đã là điều thất thường . Chiều nó cũng gáy thì thật lạ (?!). Còn tối đến , no’ cũng gáy thì thật là điều hiếm có !

Nhưng cũng dễ hiểu : gần đấy có một công trường làm việc suốt ngày đêm ( ba suốt x 8 tiếng  ) ,  đèn đuốc thắp sáng trưng. Con gà thấy lúc nào cũng có ánh sáng tưởng là mặt trời mọc , nên gáy tơi bời. !

 Dĩ nhiên con gà này không sống lâu  gáy nhiều rạc người mà chết?). Tôi chắc thế vì ít lâu sau thấy tiếng gà  gáy đã khang khác(?!). Con gà mới này cũng gáy  sáng , trưa , chiều, tối. Tôi không biết con gà thứ hai này có chung số phận như con đầu không(?)  : vì sau đó tôi đã đổi chỗ ở.

2) Chuyện thứ hai là khi về thăm gia đình sau nhiều năm xa cách ; sáng sáng ra không làm sao ngủ được vì có đàn gà ở sân bên cạnh cứ thi nhau gáy : hết con này lại đến con kia. Dĩ nhiên đây không có các công xưởng bên cạnh Một cháu bé , con trai của tôi nói là :  "Bố ơi , gà ta gáy khác gà Tây "(?!). Khi đi , thì cũng hết thấy gà gáy !

Người nhà cho biết là Mẹ tôi , nhân dịp chúng tôi về đã nuôi cả một đàn gà để thết khách trong thời gian này . Cụ nói :  " Ta hết cả rồi , nhưng cũng còn gà thết con cháu để đừng quên "thit gà lá chanh , tiêu ớt !..."

3) Cái việc ăn gà với tiêu , muối hay với mù tac- cải cây, làm tôi nhớ" tới chuyện Anh tôi kể về một ông sành ăn uống ( Curnonsky) vùng Lyon ; Macon , Dijon thời trước một hôm đã từ chối một món gà trình bày ra ( để ăn với muối tiêu hay cải mù tác hay ngược lại)

Chuyện chỉ có vậy . Nếu ngừng lại thì cũng vô duyên . Nên xin bàn rộng ra một it.

Tiếng gà ở Pháp gáy thì mọi người nói là «  cô cô ri cô «  , vậy mà trong một bài đồng dao do một người bạn Đức dạy tôi  thì lại nói là «  cô cô đi , cô cô đa «  ( ?)... Mà tôi dám chắc là nếu chúng ta cứ hỏi các bạn ngọai quốc khác thì có lẽ mỗi ngừơi-quốc tịch khác nhau- sẽ lại trả lời một cách khác ...với tất cả tin tưởng là mình đúng...

Nguyên mấy tiếng «  cục ta , cục tác «  mà giữa ngừoi Việt chúng ta còn không đồng ý. Ta cứ thử hỏi sau tiếng gà kêu : «  con gà nó kêu gì đấy ? «  thì mỗi người trả lời chúng ta một cách khác nhau , tùy nghề nghiệp , phong cách ,trạng thái tâm hồn trong lúc ấy .

_ Con gà no’ kêu : » vừa tươi , vừa mát »    ( trả lời của một cặp vợ chồng trẻ)

_                              « vừa sâu , vừa sát ! «   ( _     _     _ vợ chồng cỡ sồn sồn)

                            « vừa đau , vừa dát ! «   (       _     _      _          vợ chồng già)

_                           « vừa ca    , vừa  hát   «      _       _        _      ( nghệ sĩ sân   khấu )                  

-                            « vừa phân , vừa phát «     _          _       _    ( người đưa thư)

_                            «  vừa canh , vừa gác «      _      _     _  ( ngừoi coi hàng ban đêm )

_                            «  vừa mâm , vừa bát «      _       _      _     ( nhà hàng )

_                            «  vừa tan , vừa nát    «       _      _       _          ( thua bạc)

v...v... và   v...v...

Tôi tạm ngừng . Chủ yếu là « bôi » ra được i't trang để tán dóc nhân ngày Xuânnăm mới.

Và cũng để bạn nào có hứng thì làm tiếp cho vui (?) Nhưng chuyện này hơi hiếm : ngày nay người ta đâm ra lười : điện-thư nhận được chỉ xem phớt qua : có hình ảnh hấp dẫn thì còn để ý vài phút , không có hình ảnh gì , không có tin tức dật gân gì thì : "a-lê hấp : vứt và sọt rác!" , sau khi đã ngấm ngầm nói nhỏ là :" anh chàng này vô duyên , làm mất thì giờ của người ta !..."

Vì vậy tôi nghi là bây giờ : internet là một thùng có thể chứa đựng được vàng , kim cương  (hiếm lắm !) hay là phần đông toàn là  rác rưởi cả! .Mà ngu'o'`i Viê.t thi` vua lu'o'`i !...

Bài của tác giả gửi cho blog ngày 19/2/2017 (13 tháng Giêng  ‘tháng ăn chơi’ năm Đinh Dậu)

Mai Trạch và gia đình: Cho tôi sống lại một ngày

Mai Trạch và gia đình: Cho tôi sống lại một ngày: Mùa Thu Paris, tháng 7 còn nắng vàng sôn sao như biển. Mùa Thu Bắc Việt Nam tháng 8 nắng cũng vàng nhưng dịu hơn và gió đã   se se ...

Thủy Hử Truyện và truyền thuyết. (4)

PHẠM XUÂN HY (Paris)

Luận về tuổi thọ & Thân thế

 một vài nhân vật quý tộc trong Thủy Hử

Kết cục của cuộc chinh phạt Phương Lập

Trung Thọ /中 壽

Ngày xưa , trong chữ Hán thường có những từ ngữ riêng để gọi các loại tuổi tác khác nhau. Như “Trung Thọ” là gọi tuổi 70 và 80 trỏ lên.

Xin liệt kê như dưới đây bảng “niên linh xưng vị”:

-Trẻ con  khi mới sinh ra thì gọi là  : “Anh nhi 嬰 兒”

-Lên 2 tuổi, lúc trẻ con mới bắt đầu biết cười, còn ở trong tã, thì gọi la Hài Đề 孩 提

-Lên 7 tuổi thì gọi là “điều sấn 齠 齔- gẫy răng”, hay “hủy linh 毀 齡 răng bị hủy

-Lên 8 tuổi đến 14 tuổi, là thời kỳ trẻ con bện tóc ở bên như hai chiếc sừng (giác 角) thì gọi là tổng giác总角.( tổng 總, có nghĩa là kết, bện).

-Lên 9 tuổi thì gọi là cửu linh 九 齡

-Lên 10 tuổi thì gọi là  “ấu học 幼 學”.

- Con gái lên 13 tuổi thì gọi Đậu Khấu 荳 蔻. Đậu khấu là loại đa niên sinh thảo thực vật, ngoại hình như cây chuối, nở hoa vào đầu mùa hạ, tức sơ hạ, mà sơ hạ có nghĩa là “hòan bất thịnh hạ”, tức vị thành niên.

 Hoa đậu khấu  mầu vàng nhạt, quả hình tròn nhưng dẹp, hạt như hạt lựu, có mùi thơm, trong văn trương cổ điển Trung Hoa, thường dùng hai chữ đậu khấu, đậu  khấu hoa niên 荳 蔻 花 年, để chỉ người con gái còn trinh, như câu thơ :"Xuân phong đậu khấu tri đa thiểu, tịnh tác thu hồng nhất đoạn sầu".Liêu Trai Chí Dị,  Bồ Tùng Linh chữ  dùng hai chữ “đậu khấu” để chỉ người con gái còn trinh

-Lên 15  tuổi thì kêu là “đồng 童”. Con gái  tuổi 15 thì gọi là “cập kê 及 笄”. Kê là cây trâm.Cổ xưa người con gái đến 15 tuổi thì dùng trâm cài tóc, để tỏ rằng mình đã thành niên.

Còn con trai đến 15 tuổi thì gọi là Thúc phát 束 髮, búi tóc ở trên đầu, (thúc có nghĩa là búi, bó) bỏ tổng giác. Cũng con trai 15 tuổi  thì gọi là Chí Học 志 學, vì Khổng Tử có câu nói là : Ngô thập hữu ngũ nhi chí vu học 吾 十 有 五 而 志 于 學-Khi Ta 15 tuổi để chí vào việc học)

- Lên 20 tuổi thì kêu là  “gia qúan” hay “nhược quán 弱  冠 ”.Quán là mũ. Con trai 20 tuổi thì làm lễ đội mũ để tỏ rằng đã thành niên.

-Lên 30 tuổi gọi là “tráng 壯”,  hoặc “nhi lập chi niên 兒 立 之 年”, “nhi lập 而 立”, “lập niên 立 年”. Cũng do câu nói của Khổng Tử:  “Tam thập nhi lập 三十而立” (đọc câu nói của Khổng Tứ ở dưới)

-Bốn mươi tuổi thì gọi là “cường 強”, hay “bất hoặc chi niên 不 惑 之 年”, hay “bất hoặc 不 惑” . Cũng lại do câu nói của Khổng Tử.

- Lên 50 tuổi thì gọi là “ngải 艾”,cũng  còn gọi là “tri mệnh chi niên 知 命 之 年”, “ tri thiên mệnh 知 天 命”, “ tri mệnh 知 命”. Cũng lại do câu nói của Khổng Tử (coi ở dưới)

-Lên 60 tuổi thì gọi là Nhĩ Thuận 耳 顺, hay “kỳ 耆”.Cũng còn gọi là “hoa giáp chi niên 花 甲 之年”.Và còn gọi là Hạ Thọ 下 壽

-Lên 70 tuổi thì  gọi là Tòng tâm chi niên 從 心之 年, Cổ hy chi niên 古 希 之 年, Cổ lai hy 古 來 希, Cổ hy thọ 古 希 壽

-70 tuổi, và 80 tuổi trở lên chỉ được gọi là Trung Thọ 中 壽

-77 tuổi còn gọi là Hỷ Thọ 喜 壽

-88 tuổi thì gọi là Mễ Thọ 米 壽

-90 tuổi mới được gọi là Thượng Thọ 上 夀

-99 tuổi gọi là gọi là Bạch Thọ (Vì chữ bạch 白 là bách百thiếu chữ nhất 一 ở trên đầu, một trăm mà thiếu một là 99)

-100 tuổi gọi là  Kỳ di 期 颐.

-Cửu Thọ 久 壽 có nghĩa là Trường Thọ

-Vạn Thọ có nghĩa là Cao Thọ

(Nguyên cả câu nói của Khổng Tử như sau : Ngô thập hữu ngũ nhi chí vu học, tam thập nhi lập, tứ thập nhi bất học, ngũ thập nhi tri thiên mệnh, lục thập nhi nhĩ thuận, thất thập nhi tòng tâm sở dục 吾 十 有 五 而 志 于 学 三 十 而 立 四 十 而 不 惑 五 十 而 知 天 命 六 十 而 耳 顺, 七 十 而 从 心 所 欲”。——《论语-为政.)

Thanh Sam Tư Mã /    青衫司馬 /    Tỳ Bà Hành-Tranh Phạm Tăng (Trung Hoa)

Tư Mã Áo Xanh, hay Thanh Sam Tư Mã là chỉ nhà thơ Bạch Cư Dị.

Nguyên  vào tháng sáu,năm Nguyên Hòa thập niên, tức năm 815, đời vua Đường Hiến Tông, các phiên trấn của nhà Đường phái thích khách đến ám sát Tể Tướng Võ Nguyên Hành, và đâm bị thương Ngự sử Trung Thừa là Bùi Độ, làm cho trong triều ngoài quận náo lọan, thế lực của các phiên trấn càng thêm mạnh, nên yêu cầu bãi chức Bùi Độ, để trấn an lòng phản trắc của phiên trấn.

Bạch Cư Dị thượng biểu xin bắt hung thủ, vì thế Bạch Cư Dị bị « tả thiên » tức bị giáng làm chức Tư Mã ở Giang Châu. Tư Mã là chức quan phụ tá cho quan Thứ Sử, nhưng đến thời Trung Đường, thì chức Tư Mã chuyên dùng để phạt những quan lại có « tội », phải đi đầy.

Việc bị chuyển đi làm Tư Mã có ảnh hưởng rất lớn với Bạch cư Dị, dẫn đến sự chuyển biến tư tưởng của ông. Những nhuệ khi tranh đấu lúc đầu, tiêu ma dần dần .

Mùa thu năm sau, Bạch Cư Dị đi đầy được hai năm, trong một lần đưa tiễn  một người bạn ở bến Tầm Dương, được gặp một người kỹ nữ  có gẩy đàn Tỳ Bà, nổi danh ở trường An một thời, nay niên lão, bị đời bạc bẽo bỏ rơi, tâm tình u uất, số phận hẩm hiu chẳng khác gì Bạch Cư Dị.

Vì thế Bạch Cư Dị mới dùng thể tài « ca hành » sáng tác bài :Tỳ Bà Hành, để nói lên tâm sự u uất, nỗi buồn  luân lạc nơi đất khách của người kỹ nữ , và cũng là nỗi sầu bi thống của  chính Bạch Cư Dị.

Câu « Tư Mã Áo Xanh », hay « Tư Mã Thanh Sam », là rút từ trong bài thơ này.

Nguyên cả câu là :

座 中 泣 下 谁 最 多,/

江 州 司 马 青 衫 湿.

Tọa trung khấp hạ thùy tối đa

Giang Châu Tư Mã thanh sam thấp

(Trong số người ngồi nghe đàn phải rơi lệ, người rơi lệ nhiều nhất lại là chàng Tư Mã Áo Xanh)

Thanh Sam, hay Áo Xanh là tiêu chí của thân phận quan viên thấp kém như Bạch Cư Dị.

Vào thời nhà Đường, “ Thanh Sam-Áo Xanh” là lọai y phục dùng cho quan viên cấp thấp, thuộc văn quan bát phẩm, cửu phẩm.

Các nhà văn nhà thơ đời sau, dựa vào điển tích và từ  ngữ “Tư Mã Áo Xanh” để chỉ quan lại cấp thấp.

Sài Đại Quan Nhân / 柴大官人

Sài Đại Quan Nhân là nhân vật trong tiểu thuyết Thủy Hử Truyện.

Tức Sài Tiến, xước hiệu là « Tiểu Tòan Phong小風旋 », hậu duệ của vua Thế Tổ nhà Hậu Chu  Sài Vinh thời Ngũ Đại Thập Quốc (907-960), vì thế được gọi một cách trịnh trọng là Sài Đại Quan Nhân.

Trong truyện Thủy Hử, Sài Tiến từng ra tay bang trợ Lâm Xung, Tống Giang, và Võ Tòng.Là người quý trọng nhân nghĩa khinh rẻ tiền tài, nhân vì Lý Quỳ tại Cao Đường Châu đánh chết Ân Thiên Tích, nên bị bắt giam trong tử ngục. Sau được các hảo hán Lương Sơn Bạc cứu ra, lên  núi nhập lõa, được xếp vào ngồi giao ỷ thứ mười.

Trong cuộc chinh phạt Phương Lập, Sài Tiến hóa danh là Kha Dẫn bí mật vào quân trung của Phương Lập, sau cuộc chinh phạt Phương Lập, Sài Tiến được phong làm Hòanh Hải Quân Thương Châu Đô Thống, rồi từ quan về quê, chết gìà.

 Bài của Phạm Xuân Hy (Paris) gửi cho bào đệ là Mai Thế Đức. Thấy bài vui và phục vụ sở thích muốn tìm hiểu tình hình Hậu Thủy Hử diễn biến như thế nào. Nên chưa kịp xin phép tác giả đã đăng tải để phục vụ bạn đọc. Xin cáo lỗi cùng anh Phạm Xuân Hy.